ลาออกแล้วได้สิทธิอะไรบ้าง ประกันสังคม เงินว่างงาน ต้องรู้อะไรบ้าง

ข่าว "เงินว่างงานขึ้นเป็น 60%" ที่เห็นกันเมื่อกลางปี 2568 ทำให้หลายคนเข้าใจผิด — อัตราที่ข่าวพูดถึงเป็นของ คนถูกเลิกจ้าง เท่านั้น (และหน้าเว็บประกันสังคมยังแสดง 50% อยู่ ดูหมายเหตุด้านล่าง) คนที่ลาออกเองยังได้ 30% เท่าเดิม และนั่นคือเรื่องแรกที่ควรรู้ก่อนวางแผนการเงินหลังลาออก

บทความนี้สรุปสิทธิที่ผู้ประกันตนมาตรา 33 ได้รับหลังลาออกเอง พร้อมตัวเลขเป็นบาท เงื่อนไขที่คนพลาดบ่อยที่สุด และจุดที่ข้อมูลบนเว็บยังขัดกันเอง

ข้อมูลนี้เรียบเรียงจากพระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ. 2533 และหน้าหลักเกณฑ์ของสำนักงานประกันสังคม ตรวจล่าสุด 4 กันยายน 2569 อัตราและเงื่อนไขมีการปรับเป็นระยะ ก่อนใช้ตัวเลขวางแผนจริงควรยืนยันที่ sso.go.th หรือสายด่วน 1506

เงื่อนไขที่ต้องเข้าครบทุกข้อ

ผู้ที่จะขอรับเงินทดแทนกรณีว่างงานต้องเป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 และเข้าเงื่อนไขทั้งหมดนี้

• ส่งเงินสมทบมาแล้วไม่น้อยกว่า 6 เดือน ภายใน 15 เดือน ก่อนว่างงาน
• ว่างงานต่อเนื่องตั้งแต่ 8 วันขึ้นไป — ถ้าเริ่มงานใหม่ภายใน 7 วัน จะไม่เข้าเงื่อนไขนี้
• ขึ้นทะเบียนว่างงานกับกรมการจัดหางานภายใน 30 วัน นับจากวันที่ออกจากงาน
• รายงานตัวไม่น้อยกว่าเดือนละ 1 ครั้ง ตามที่นัด
• มีความสามารถทำงานและพร้อมทำงาน ไม่ปฏิเสธการฝึกงานหรือตำแหน่งที่จัดหาให้โดยไม่มีเหตุอันสมควร
• ต้องไม่เป็นผู้มีสิทธิได้รับประโยชน์ทดแทนกรณีชราภาพ (มาตรา 78(3))

ข้อสุดท้ายมักถูกเล่าผิดเป็น "อายุเกิน 55 ปีหมดสิทธิ์" ซึ่งไม่ใช่สิ่งที่กฎหมายเขียน สิทธิชราภาพเป็นคนละเรื่อง เกิดขึ้นเมื่ออายุครบ 55 ปีบริบูรณ์ และ จ่ายเงินสมทบครบ 180 เดือน (มาตรา 77 ทวิ) คนอายุเกิน 55 ที่ยังไม่เข้าเงื่อนไขสิทธิชราภาพจึงไม่ได้ถูกตัดสิทธิ์ว่างงานโดยอัตโนมัติ

จุดที่คนพลาดเงินมากที่สุด: วันที่ 8 กับ 30 วัน

สองตัวเลขนี้ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน และการเข้าใจสลับกันทำให้เสียเงินจริง

วันที่ 8 คือวันที่สิทธิเริ่มเกิด มาตรา 79 กำหนดว่าผู้ประกันตนมีสิทธิได้รับประโยชน์ทดแทน "ตั้งแต่วันที่แปดนับแต่วันว่างงานจากการทำงานกับนายจ้างรายสุดท้าย" เจ็ดวันแรกไม่มีสิทธิ์ไม่ว่ากรณีใด

30 วัน คือกำหนดที่ต้องขึ้นทะเบียน และมันเป็นตัวชี้ขาดว่าจะได้เงินย้อนไปถึงวันที่ 8 หรือไม่

พูดอีกอย่างคือ การขึ้นทะเบียนช้าไม่ได้ทำให้เสียสิทธิ์ทั้งก้อน แต่ทำให้เสียเงินของช่วงที่ปล่อยผ่านไป และเงินส่วนนั้นขอย้อนหลังไม่ได้ วันแรกที่ว่างจึงควรเป็นวันแรกที่ขึ้นทะเบียน

ได้เงินเท่าไหร่ คิดเป็นบาทแล้วเท่าไหร่

ลาออกเอง — 30% ของค่าจ้างเฉลี่ย ไม่เกิน 90 วัน ต่อปีปฏิทิน

ถูกเลิกจ้าง — 50% หรือ 60% ของค่าจ้างเฉลี่ย ไม่เกิน 180 วัน ต่อปีปฏิทิน (อัตรายังมีข้อมูลขัดกัน ดูหมายเหตุด้านล่าง)

การคำนวณไม่ได้ใช้เงินเดือนจริงเต็มจำนวน แต่ใช้ ฐานเงินสมทบ ซึ่งมีขั้นต่ำเดือนละ 1,650 บาท และเพดาน 17,500 บาท (ปรับจาก 15,000 ตั้งแต่ 1 มกราคม 2569) คนเงินเดือน 40,000 บาทกับคนเงินเดือน 17,500 บาทจึงได้เงินว่างงานเท่ากัน

ตารางนี้คิดจากสูตร ฐานเงินสมทบ ÷ 30 × 30% × จำนวนวัน เพื่อให้เห็นภาพคร่าวๆ ตัวเลขจริงที่ได้รับขึ้นอยู่กับการคำนวณของสำนักงานประกันสังคม

ตัวเลข 15,750 บาทคือเพดานที่คนลาออกเองได้รับสูงสุดในหนึ่งปีปฏิทิน สำหรับคนเงินเดือน 30,000 ที่เพิ่งลาออก นี่คือรายได้ประมาณ 16 วันของเดือนเดียว กระจายไปสามเดือน — เป็นตัวเลขที่ควรรู้ก่อนตัดสินใจลาออกโดยยังไม่มีงานใหม่

หมายเหตุสำคัญเรื่องอัตรา 60% และเพดาน 17,500

ปรับปรุง 14 ตุลาคม 2569: เพดาน 17,500 บาทยืนยันแล้ว ส่วนอัตรา 60% ยังมีข้อมูลขัดกัน

อัตรา 60% กรณีถูกเลิกจ้าง — สื่อหลายสำนักรายงานตรงกันว่ามีกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์และอัตราการได้รับประโยชน์ทดแทนในกรณีว่างงาน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568 ปรับจาก 50% เป็น 60% มีผลปลายเดือนมิถุนายน 2568 แต่หน้าหลักเกณฑ์บน sso.go.th ที่เราตรวจยังแสดง 50% อยู่ ถ้าเรื่องนี้กระทบคุณโดยตรง ให้โทร 1506 ยืนยันก่อน

เพดาน 17,500 บาท — ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อ 12 ธันวาคม 2568 มีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 (ฐานเศรษฐกิจ) ตารางข้างบนจึงใช้เพดานใหม่แล้ว ส่วนแถว 15,000 บาทยังมีไว้สำหรับคนที่ฐานเงินสมทบอยู่ระดับนั้น ถ้าคุณว่างงานก่อนปี 2569 ตัวเลขของคุณจะคิดบนเพดานเดิม 15,000 บาท

อ่านความแตกต่างเรื่องเงินชดเชยอื่นๆ ระหว่างสองกรณีได้ที่ ลาออกเองกับถูกเลิกจ้าง ต่างกันยังไง

ขั้นตอนขึ้นทะเบียน

1. ขึ้นทะเบียนผู้ว่างงานออนไลน์ ที่ระบบของกรมการจัดหางาน (e-service.doe.go.th) ภายใน 30 วันหลังวันทำงานวันสุดท้าย
2. ยื่นแบบคำขอรับประโยชน์ทดแทนกรณีว่างงาน (สปส. 2-01/7) พร้อมสำเนาสมุดบัญชีธนาคาร
3. รายงานตัวไม่น้อยกว่าเดือนละ 1 ครั้ง ตามเดือนที่นัด (รายงานวันใดก็ได้ภายในเดือนนั้น)
4. รอการโอนเงินเข้าบัญชี — สำนักงานประกันสังคมระบุว่าขึ้นกับรอบการตัดจ่าย ไม่ได้ประกาศกรอบเวลาตายตัวไว้

เตรียมเอกสารพร้อมตั้งแต่วันทำงานวันสุดท้าย จะทำให้ขั้นตอนนี้จบในครั้งเดียว

• แบบ สปส. 2-01/7
• สำเนาบัตรประชาชน
• สำเนาสมุดบัญชีธนาคารที่จะให้โอนเงินเข้า
• หนังสือรับรองการออกจากงาน หรือคำสั่งของนายจ้าง (ถ้ามี) ที่ระบุวันเริ่มงานและวันสุดท้ายชัดเจน

มาตรา 39 — และเรื่องที่ต้องเข้าใจก่อนสมัคร

หลังพ้นสภาพลูกจ้าง ความคุ้มครองบางกรณียังต่อเนื่องอีกระยะหนึ่ง จากนั้นถ้าไม่มีนายจ้างใหม่ สิทธิจะสิ้นสุด ทางเลือกคือสมัครเป็นผู้ประกันตนมาตรา 39 เพื่ออยู่ในระบบต่อ

• ยื่น แบบ สปส. 1-20 ด้วยตนเอง ภายใน 6 เดือน นับจากวันที่ออกจากงาน — เลยกำหนดแล้วสมัครย้อนหลังไม่ได้
• คุณสมบัติ: เคยเป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 และจ่ายเงินสมทบมาแล้วไม่น้อยกว่า 12 เดือน
• จ่ายเงินสมทบเอง เดือนละ 432 บาท (คิดจากฐาน 4,800 บาท อัตรา 9% เท่ากันทุกคน ไม่ว่าเงินเดือนเดิมเท่าไหร่)
• มาตรา 39 คุ้มครอง 6 กรณี — เจ็บป่วย คลอดบุตร ทุพพลภาพ ตาย สงเคราะห์บุตร ชราภาพ — ไม่มีกรณีว่างงาน

ข้อที่ควรคิดก่อนสมัคร: ฐาน 4,800 บาทของมาตรา 39 ต่ำกว่าฐานเดิมตอนเป็นมาตรา 33 มาก ซึ่งจะดึงค่าเฉลี่ยที่ใช้คำนวณบำนาญชราภาพลงด้วย ถ้าตั้งใจจะกลับเข้าทำงานประจำในเวลาไม่นาน การชั่งน้ำหนักตรงนี้สำคัญกว่าที่คิด

สิทธิอื่นที่ควรเก็บให้ครบก่อนออกจากที่ทำงาน

เงินว่างงานเป็นแค่ส่วนเดียว สิ่งเหล่านี้ขอตอนยังอยู่ง่ายกว่าตามทีหลังมาก

• หนังสือรับรองการทำงาน (ใบผ่านงาน) เป็นสิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 585 ไม่ว่าจะลาออกเองหรือถูกให้ออก และไม่ว่าจะจากกันด้วยดีหรือไม่
• ค่าจ้างงวดสุดท้ายต้องได้ครบ นายจ้างหักเงินจากค่าจ้างได้เฉพาะรายการที่พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน มาตรา 76 ระบุไว้เท่านั้น ซึ่งเป็นรายการปิด การหักนอกเหนือจากนั้นมีโทษทางอาญา
• เงินกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (ถ้ามี) ตรวจเงื่อนไขการรับคืนหรือโอนย้ายไปกองทุนใหม่กับ HR ก่อนวันสุดท้าย
• หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ใช้ตอนยื่นภาษีปลายปี ขอพร้อมใบผ่านงานทีเดียวจบ

คำนวณวันทำงานวันสุดท้ายของคุณก่อน แล้วค่อยนับ 30 วัน →